Қазіргі таңда интернет арқылы тауар сатып алу кеңінен таралған. Алайда онлайн сауданың дамуы интернет-алаяқтық жағдайларының да көбеюіне себеп болып отыр. Жалған интернет-дүкендер, тауарды жеткізбей ақша алу, тиімді ұсыныстар арқылы азаматтарды алдау — жиі кездесетін қауіптердің бірі, деп жазады «Aulieatanews» ақпараттық агенттігі.
Интернеттегі алаяқтар көбіне азаматтардың арзан тауарға қызығушылығын және асығыс шешім қабылдауын пайдаланады. Олар әлеуметтік желілер мен WhatsApp мессенджерінде нарықтағы бағадан әлдеқайда төмен баға ұсынып, тауарды брондау үшін алдын ала төлем талап етеді. Ақша аударылғаннан кейін байланысқа шықпай қоюы немесе парақшасын өшіруі мүмкін.
Онлайн сауда кезінде қауіпсіздікті сақтау үшін сатушы туралы ақпаратты мұқият тексерген жөн. Оның байланыс деректеріне, мекенжайына, сатып алушылардың пікірлеріне, тауарды қайтару және жеткізу шарттарына назар аудару қажет. Белгісіз сатушыға толық алдын ала төлем жасауға асықпаған дұрыс.
Қазақстан Республикасының «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Заңына сәйкес, тұтынушы тауар мен оны сатушы туралы қажетті ақпарат алуға және заңда көзделген жағдайларда өз құқықтарын қорғауға құқылы. Егер сатушы міндеттемесін орындамаса, оған жазбаша талап жолдап, тиісті мемлекеттік органдарға жүгінуге болады.
Сонымен қатар банк картасының деректерін, CVV/CVC кодын және SMS арқылы келген растау кодтарын бөгде адамдарға беруге болмайды. Өзін банк қызметкері, курьер немесе интернет-дүкен өкілі ретінде таныстырған адамға да мұндай мәліметтерді хабарламаңыз. Күмән туындаса, ұйымның ресми байланыс нөміріне өзіңіз хабарласыңыз.
Егер ақша аударғаннан кейін алаяқтық белгілері байқалса, банкке дереу хабарласып, төлемді тексеруді сұраңыз. Хат алмасуларды, төлем түбіртектерін, сатушының парақшасы мен хабарландыруының скриншоттарын сақтап, полицияға арыз беріңіз. Уақытылы әрекет ету құқықтарыңызды қорғауға көмектеседі.
Қорытындылай келе, онлайн саудада сақтық таныту, сатушыны тексеру, күмәнді ұсыныстарға сенбеу және жеке қаржылық деректерді қорғау — интернет-алаяқтықтың алдын алудың негізгі жолдары. Құқықтық және қаржылық сауаттылық әрбір азаматтың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ықпал етеді.
